VERBOS POLACOS
Max Power
SMASHWORDS EDITION
***
PUBLISHED BY:
Karibdis on Smashwords
VERBOS POLACOS
Copyright 2011 by Max Power
Smashwords Edition License Notes
This ebook is licensed for your personal enjoyment only. This ebook may not be re-sold or given away to other people. If you would like to share this book with another person, please purchase an additional copy for each person you share it with. If you’re reading this book and did not purchase it, or it was not purchased for your use only, then you should return to Smashwords.com and purchase your own copy. Thank you for respecting the author’s work.
***
VERBOS POLACOS
1. Introducción
La lengua polaca pertenece a las lenguas eslavas, como el ruso, el checo y el eslovaco. Las características principales del polaco son:
persona (primera, segunda y tercera)
número (singular y plural)
tiempo (presente, pasado y futuro)
modo (indicativo, imperativo y condicional)
género (masculino, femenino y neutro)
voz (activa, pasiva y reflexiva)
aspecto (perfectivo e imperfectivo)
2. El aspecto verbal
Una de las características más singulares de las lenguas eslavas (entre ellas, el polaco) es la representación del aspecto mediante pares verbales. El aspecto de un verbo determina si la acción está acabada, se está desarrollando, se inicia o se realiza con asiduidad. En las lenguas románicas, por ejemplo, el aspecto verbal no tiene ninguna marca especial y son las terminaciones de los numerosos tiempos verbales las que marcan el aspecto, amén de giros y construcciones perifrásticas.
Sin embargo, en polaco existen pocos tiempos verbales con respecto a lenguas como el castellano y, por lo tanto, establecen marcas externas de aspecto mediante los pares aspectuales. A grandes rasgos podemos decir que el significado de un verbo castellano se corresponde con dos verbos polacos.
Por ejemplo, el verbo escribir en castellano se corresponde con los verbos pisać y napisać. El primer verbo, pisać, tiene aspecto imperfectivo, que denota el proceso de la acción. El aspecto imperfectivo se centra en el desarrollo de la acción, ya sea una acción durativa, repetitiva de forma regular o repetitiva de forma irregular. En castellano, este aspecto se traduce por un tiempo presente o continuo como escribo, estoy escribiendo, escribía, estaba escribiendo, etc.
El segundo verbo, napisać, recoge todos los tiempos de aspecto perfectivo. El aspecto perfectivo se centra en la conclusión o delimitación de la acción. Siempre denotan un proceso completo y acabado, por lo tanto nunca se utilizan en presente. En castellano se traduciría por tiempos perfectivos como he escrito, habré escrito, escribiré.
2.1. Formación de pares aspectuales
La principal forma de obtener un par aspectual es añadir un prefijo al verbo imperfectivo para formar el perfectivo. Los prefijos que se utilizan para formar verbos perfectivos son na-, po-, prze-, s-, u-, wy-, z-, za-. A continuación le mostramos varios ejemplos (primero el imperfectivo, seguido del perfectivo):
uczyć > nauczyć (enseñar)
czekać > poczekać (esperar)
czytać > przeczytać (leer)
pić > wypić (beber)
Otra forma de obtener verbos perfectivos es cambiar el sufijo del verbo imperfectivo:
dawać > dać (dar)
kupować > kupić (comprar)
otwierać > otworzyć (abrir)
Por último, hay verbos que tienen una formación irregular:
brać > wziąć (coger)
mówić > powiedzieć (decir)
kłaść > położyć (poner)
3. Clasificación de los verbos
Los verbos polacos se dividen en cuatro conjugaciones, según la primera y segunda persona del singular:
1ª conjugación: acaban en -ę, -esz
2ª conjugación: acaban en -ę, -isz/-ysz
3ª conjugación: acaban en -am, -asz
4ª conjugación: acaban en -em, -esz
4. Presente imperfectivo y futuro perfectivo
4.1. Primera conjugación
El presente imperfectivo y futuro perfectivo de la primera conjugación se forma con la raíz del verbo y se le añaden las desinencias -ę, -esz, -e, -emy, -ecie, -ą:
PRACOWAĆ (trabajar)
pracuj-ę
pracuj-esz
pracuj-e
pracuj-emy
pracuj-ecie
pracuj-ą
4.2. Segunda conjugación
El presente imperfectivo y futuro perfectivo de la segunda conjugación se forma con la raíz del verbo y se le añaden las desinencias -ę, -isz / -ysz, -i / -y, -imy / -ymy, -icie / -ycie, -ą:
ROBIĆ (hacer)
robi-ę
rob-isz
rob-i
rob-imy
rob-icie
robi-ą
4.3. Tercera conjugación
El presente imperfectivo y futuro perfectivo de la tercera conjugación se forma con la raíz del verbo y se le añaden las desinencias -am, -asz, -a, -amy, -acie, -ają:
ZNAĆ (conocer)
zn-am
zn-asz
zn-a
zn-amy
zn-acie
zn-ają
4.4. Cuarta conjugación
El presente imperfectivo y futuro perfectivo de la cuarta conjugación se forma con la raíz del verbo y se le añaden las desinencias -em, -esz, -e, -emy, -ecie, -eją:
UMIEĆ (saber)
umi-em
umi-esz
umi-e
umi-emy
umi-ecie
umi-eją
5. Futuro compuesto I
El futuro compuesto de todos los verbos imperfectivos se forma con el auxiliar być (ser) en futuro más el infinitivo imperfectivo del verbo principal:
PRACOWAĆ (trabajar)
będę pracować
będziesz pracować
będzie pracować
będziemy pracować
będziecie pracować
będą pracować
6. Futuro compuesto II
El futuro compuesto de todos los verbos imperfectivos se forma con el auxiliar być (ser) en futuro más la tercera persona del pasado del verbo principal (concuerda en género y número):
PRACOWAĆ (trabajar)
będę pracował, pracowała
będziesz pracował, pracowała
będzie pracował, pracowała, pracowało
będziemy pracowali, pracowały
będziecie pracowali, pracowały
będą pracowali, pracowały
7. Pasado
La tercera persona de los verbos imperfectivos y perfectivos se forma reemplazando la -ć del infinitivo con una -ł para masculino, -ła para femenino, -ło para netro, -li para masculino plural personal y -ły para los demás géneros en plural:
PRACOWAĆ (trabajar)
pracowa-ł (masculino)
pracowa-ła (femenino)
pracowa-ło (neutro)
pracowa-li (masculino personal plural)
pracowa-ły (otros plurales)
Para formar las restantes personas hay que utilizar la tercera persona más las desinencias -(e)m, -ś, --, -śmy, -ście, --:
PRACOWAĆ (trabajar)
pracowałe-m / pracowała-m
pracowałe-ś / pracowała-ś
pracowa-ł / pracowa-ła / pracowa-ło
pracowali-śmy / pracowały-śmy
pracowali-ście / pracowały-ście
pracowa-li / pracowa-ły
8. Pasado impersonal
El pasado impersonal de los verbos imperfectivos y perfectivos se forma con la raíz del verbo más la desinencia -no / -to:
PRACOWAĆ (trabajar)
pracowa-no
PIĆ (beber)
pi-to
9. Condicional
El condicional de los verbos imperfectivos y perfectivos se forma con la tercera persona del pasado más las desinencias -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście, -by:
PRACOWAĆ (trabajar)
pracował-bym / pracowała-bym
pracował-byś / pracowała-byś
pracował-by / pracowała-by / pracowało-by
pracowali-byśmy / pracowały-byśmy
pracowali-byście / pracowały-byście
pracowali-by / pracowały-by
10. Condicional impersonal
El condicional impersonal de los verbos imperfectivos y perfectivos se forma con el pasado impersonal más la partícula by:
PRACOWAĆ (trabajar)
pracowano by
PIĆ (beber)
pito by
11. Imperativo
El imperativo de los verbos imperfectivos y perfectivos se forma con la tercera persona del singular del presente (sin la terminación) más las desinencias --, -my, -cie:
PRACOWAĆ (trabajar)
pracuj
pracuj-my
pracuj-cie
PIĆ (beber)
pij
pij-my
pij-cie
12. Participio activo
El participio activo de los verbos imperfectivos se forma con la raíz del verbo más las terminaciones -ący, -ąca, -ące:
PRACOWAĆ (trabajar)
pracuj-ący
pracuj-ąca
pracuj-ące
13. Participio pasivo
El participio pasivo de los verbos imperfectivos y perfectivos se forma con las terminaciones -ny / -ty, -na / -ta, -ne / -te, -ni / -ci:
PISAĆ (escribir)
pisa-ny
pisa-na
pisa-ne
pisa-ni
PIĆ (beber)
pi-ty
pi-ta
pi-te
pi-ci
14. Gerundio presente
El gerundio presente de los verbos imperfectivos se forma con la tercera persona del plural del presente más la desinencia -c:
PRACOWAĆ (trabajar)
pracują-c
PIĆ (beber)
piją-c
15. Gerundio pasado
El gerundio pasado de todos los verbos perfectivos se forma con la raíz del verbo más los sufijos -wszy / -szy:
zrobić (hacer)
zrobi-wszy
WYPIĆ (beber)
wypi-wszy
16. Sustantivo verbal
El sustantivo verbal de todos los verbos imperfectivos y perfectivos se forma con la raíz del verbo más los sufijos -enie / -cie:
PRACOWAĆ (trabajar)
pracowa-nie
PIĆ (beber)
pi-cie
1. biec (correr)
imperfectivo pf: pobiec
*Indicativo
presente
ja biegnę
ty biegniesz
on biegnie
my biegniemy
wy biegniecie
oni biegną
futuro compuesto I
ja będę biec
ty będziesz biec
on będzie biec
my będziemy biec
wy będziecie biec
oni będą biec
futuro compuesto II
ja będę biegł, biegła
ty będziesz biegł, biegła
on będzie biegł, biegła, biegło
my będziemy biegli, biegły
wy będziecie biegli, biegły
oni będą biegli, biegły
pasado
ja biegłem, biegłam
ty biegłeś, biegłaś
on biegł, biegła, biegło
my biegliśmy, biegłyśmy
wy biegliście, biegłyście
oni biegli, biegły
pasado impersonal
biegnięto
*Condicional
presente
ja biegłbym, biegłabym
ty biegłbyś, biegłabyś
on biegłby, biegłaby, biegłoby
my bieglibyśmy, biegłybyśmy
wy bieglibyście, biegłybyście
oni biegliby, biegłyby
impersonal
biegnięto by
*Imperativo
presente
biegnij
biegnijmy
biegnijcie
*Participio
activo
biegnący
pasivo
—
*Gerundio
presente
biegnąc
*Sustantivo verbal
biegnięcie
2. brać (coger)
imperfectivo pf: wziąć
*Indicativo
presente
ja biorę
ty bierzesz
on bierze
my bierzemy
wy bierzecie
oni biorą
futuro compuesto I
ja będę brać
ty będziesz brać
on będzie brać
my będziemy brać
wy będziecie brać
oni będą brać
futuro compuesto II
ja będę brał, brała
ty będziesz brał, brała
on będzie brał, brała, brało
my będziemy brali, brały
wy będziecie brali, brały
oni będą brali, brały
pasado
ja brałem, brałam
ty brałeś, brałaś
on brał, brała, brało
my braliśmy, brałyśmy
wy braliście, brałyście
oni brali, brały
pasado impersonal
brano
*Condicional
presente
ja brałbym, brałabym
ty brałbyś, brałabyś
on brałby, brałaby, brałoby
my bralibyśmy, brałybyśmy
wy bralibyście, brałybyście
oni braliby, brałyby
impersonal
brano by
*Imperativo
presente
bierz
bierzmy
bierzcie
*Participio
activo
biorący
pasivo
brany
*Gerundio
presente
biorąc
*Sustantivo verbal
branie
3. być (ser, estar)
imperfectivo pf: —
*Indicativo
presente
ja jestem
ty jesteś
on jest
my jesteśmy
wy jesteście
oni są
futuro compuesto I
ja będę być
ty będziesz być
on będzie być
my będziemy być
wy będziecie być
oni będą być
futuro compuesto II
ja będę
ty będziesz
on będzie
my będziemy
wy będziecie
oni będą
pasado
ja byłem, byłam
ty byłeś, byłaś
on był, była, było
my byliśmy, byłyśmy
wy byliście, byłyście
oni byli, były
pasado impersonal
—
*Condicional
presente
ja byłbym, byłabym
ty byłbyś, byłabyś
on byłby, byłaby, byłoby
my bylibyśmy, byłybyśmy
wy bylibyście, bylybyście
oni byliby, byłyby
impersonal
—
*Imperativo
presente
—
—
—
*Participio
activo
będący
*Gerundio
presente
będąc
*Sustantivo verbal
bycie
4. chcieć (querer)
imperfectivo pf: zechcieć
*Indicativo
presente
ja chcę
ty chcesz
on chce
my chcemy
wy chcecie
oni chcą
futuro compuesto I
ja będę chcieć
ty będziesz chcieć
on będzie chcieć
my będziemy chcieć
wy będziecie chcieć
oni będą chcieć
futuro compuesto II
ja będę chciał, chciała
ty będziesz chciał, chciała
on będzie chciał, chciała, chciało
my będziemy chcieli, chciały
wy będziecie chcieli, chciały
oni będą chcieli, chciały
pasado
ja chciałem, chciałam
ty chciałeś, chciałaś
on chciał, chciała, chciało
my chcieliśmy, chciałyśmy
wy chcieliście, chciałyście
oni chcieli, chciały
pasado impersonal
chciano
*Condicional
presente
ja chciałbym, chciałabym
ty chciałbyś, chciałabyś
on chciałby, chciałaby, chciałoby
my chcielibyśmy, chciałybyśmy
wy chcielibyście, chciałybyście
oni chcieliby, chciałyby
impersonal
chciano by
*Imperativo
presente
chciej
chciejmy
chciejcie
*Participio
activo
chcący
pasivo
chciany
*Gerundio
presente
chcąc
*Sustantivo verbal
chcenie
5. chodzić (ir a pie)
imperfectivo pf: —
*Indicativo
presente
ja chodzę
ty chodzisz
on chodzi
my chodzimy
wy chodzicie
oni chodzą
futuro compuesto I
ja będę chodzić
ty będziesz chodzić
on będzie chodzić
my będziemy chodzić
wy będziecie chodzić
oni będą chodzić
futuro compuesto II
ja będę chodził, chodziła
ty będziesz chodził, chodziła
on będzie chodził, chodziła, chodziło
my będziemy chodzili, chodziły
wy będziecie chodzili, chodziły
oni będą chodzili, chodziły
pasado
ja chodziłem, chodziłam
ty chodziłeś, chodziłaś